Thử việc ở quán ăn, cà phê: bao lâu, lương bao nhiêu, có đóng BHXH không

Thử việc là giai đoạn quán và nhân viên mới kiểm tra lẫn nhau: pha chế có đúng công thức không, phục vụ có chịu được giờ cao điểm không, người mới có hợp văn hóa quán không. Nhưng nhiều quán lại dùng thử việc sai cách: cho thử việc 2 tháng với nhân viên phục vụ, trả nửa lương, hết hạn không nói gì rồi "thử thêm" tháng nữa.

Các quy định về thử việc nằm ở Điều 24 đến Điều 27 Bộ luật Lao động 2019 và chưa bị sửa đổi. Từ 10/09/2026, vi phạm về thử việc bị xử phạt theo Điều 16 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, thay cho Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

2 cách thỏa thuận thử việc

Theo khoản 1 Điều 24 Bộ luật Lao động 2019, quán có thể:

• Ghi nội dung thử việc ngay trong hợp đồng lao động; hoặc
• Ký hợp đồng thử việc riêng, gồm thời gian thử việc cùng các nội dung về tên, địa chỉ hai bên, công việc, địa điểm, mức lương, thời giờ làm việc và trang bị bảo hộ lao động.

Hai cách này khác nhau ở chỗ đóng bảo hiểm xã hội (xem mục dưới) và ở việc phải làm khi thử việc đạt yêu cầu.

Không được thử việc với người ký hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng (khoản 3 Điều 24). Nhân viên thời vụ làm 3 tuần dịp Tết không có thử việc.

Thời gian thử việc tối đa theo vị trí

Điều 25 Bộ luật Lao động 2019 cho phép thử việc 1 lần cho một công việc, với thời gian tối đa:

Loại công việc	Tối đa	Ví dụ tham khảo ở quán F&B
Người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp	180 ngày	Giám đốc công ty vận hành chuỗi
Chức danh cần trình độ cao đẳng trở lên	60 ngày	Bếp trưởng, kế toán nếu tuyển yêu cầu bằng cao đẳng
Chức danh cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ	30 ngày	Đầu bếp, pha chế nếu tuyển yêu cầu chứng chỉ, bằng nghề
Công việc khác	6 ngày làm việc	Phục vụ, rửa bát, tạp vụ, phụ bếp không yêu cầu bằng cấp

Cột ví dụ là cách hiểu phổ biến; Bộ luật không liệt kê từng chức danh. Căn cứ để xếp là yêu cầu trình độ của vị trí khi tuyển dụng. Quản lý cửa hàng không đương nhiên được thử việc 180 ngày, vì mốc này chỉ dành cho người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp. Khi không chắc chắn, nên chọn mức thấp hơn hoặc hỏi Sở Nội vụ.

Điểm dễ sai nhất ở quán: cho nhân viên phục vụ thử việc 1–2 tháng. Nếu vị trí không đòi hỏi trình độ chuyên môn, giới hạn chỉ là 6 ngày làm việc.

Lương thử việc tối thiểu 85%

Theo Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó.

Ví dụ: vị trí pha chế có lương chính thức 7.000.000 đồng/tháng thì lương thử việc ít nhất là 5.950.000 đồng/tháng. Nếu trả theo giờ 32.000 đồng, lương thử việc ít nhất 27.200 đồng/giờ.

Không được "thử việc không lương" hay "học việc không lương" khi người đó thực chất đã làm ca như nhân viên chính thức.

Kết thúc thử việc: phải thông báo kết quả

Khoản 1 Điều 27 Bộ luật Lao động 2019 yêu cầu quán thông báo kết quả thử việc khi hết thời gian thử việc:

• Đạt yêu cầu: nếu thử việc ghi trong hợp đồng lao động thì tiếp tục thực hiện hợp đồng đó; nếu ký hợp đồng thử việc riêng thì phải ký hợp đồng lao động.
• Không đạt: chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng thử việc đã ký.

Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường (khoản 2 Điều 27).

Nên thông báo bằng văn bản hoặc tin nhắn có lưu lại, ghi rõ ngày kết thúc thử việc và kết quả. Cách này vừa đúng luật vừa tránh tranh cãi khi nhân viên cho rằng "hết thử việc mà vẫn làm thì đã là chính thức".

Thử việc có phải đóng bảo hiểm xã hội không

Theo LuatVietnam và VnExpress dẫn khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội 2024:

Hình thức thử việc	Đóng BHXH bắt buộc?
Ký hợp đồng thử việc riêng	Không thuộc đối tượng đóng
Thử việc ghi trong hợp đồng lao động thuộc diện đóng	Phải đóng cả thời gian thử việc

Vì vậy, nếu quán dùng một hợp đồng lao động 12 tháng có điều khoản thử việc 6 ngày, bảo hiểm tính từ ngày đầu. Nếu ký hợp đồng thử việc riêng, bảo hiểm bắt đầu khi ký hợp đồng lao động sau thử việc (nếu hợp đồng đó thuộc diện đóng).

Dù không đóng bảo hiểm, thời gian thử việc vẫn được tính vào thời gian làm việc thực tế để tính trợ cấp thôi việc theo điểm a khoản 3 Điều 8 Nghị định 145/2020/NĐ-CP.

Mức phạt theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP

Hành vi	Mức phạt (cá nhân)
Thử việc với người có hợp đồng dưới 1 tháng	500.000 – 1.000.000 đồng
Không thông báo kết quả thử việc	500.000 – 1.000.000 đồng
Thử việc quá 1 lần cho một công việc	2.000.000 – 5.000.000 đồng
Thử việc quá thời gian thỏa thuận hoặc quá giới hạn Điều 25	2.000.000 – 5.000.000 đồng
Trả lương thử việc thấp hơn thỏa thuận hoặc dưới 85%	2.000.000 – 5.000.000 đồng
Không ký hợp đồng lao động khi thử việc đạt yêu cầu	2.000.000 – 5.000.000 đồng

Ngoài tiền phạt, quán bị buộc trả đủ tiền lương của công việc cho nhân viên đối với các hành vi thử việc sai, và buộc ký hợp đồng lao động nếu thử việc đã đạt. Theo Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh bị phạt như cá nhân, doanh nghiệp bị phạt gấp 2 lần.

Việc cần làm ngay

• Xác định yêu cầu trình độ của từng vị trí để chốt thời gian thử việc tối đa.
• Chọn 1 cách: ghi thử việc trong hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng thử việc riêng, và hiểu hệ quả về bảo hiểm.
• Ghi lương thử việc không thấp hơn 85% lương chính thức của vị trí.
• Đặt lịch nhắc ngày kết thúc thử việc và gửi thông báo kết quả bằng văn bản.
• Ký hợp đồng lao động ngay khi thử việc đạt yêu cầu nếu trước đó dùng hợp đồng thử việc riêng.
• Không cho thử việc lại khi nhân viên chuyển sang làm lại cùng công việc.

Tham khảo thêm bài Hợp đồng lao động cho nhân viên phục vụ, pha chế, bếp và công cụ tính chi phí nhân viên để dự trù chi phí khi nhân viên chuyển sang chính thức.

Nguồn tham khảo

• Cổng văn bản Chính phủ – Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14
• Cổng văn bản Chính phủ – Nghị định 283/2026/NĐ-CP
• Cổng văn bản Chính phủ – Nghị định 145/2020/NĐ-CP
• LuatVietnam – Doanh nghiệp có phải đóng BHXH bắt buộc cho lao động thử việc?
• VnExpress – Từ 1/7, lao động thử việc có phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc?
• Xây dựng chính sách – Nghị định 283/2026/NĐ-CP