Vùng Vịnh: Siết ngưỡng gluten trên nhãn thực phẩm, bài học cho thực đơn quán ăn

Cơ quan tiêu chuẩn hóa của các nước vùng Vịnh (Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh - GCC, gồm Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Ả Rập Saudi và Yemen) vừa thông báo với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về một bộ quy định kỹ thuật mới, siết chặt điều kiện để doanh nghiệp thực phẩm được ghi nhãn "không chứa gluten" (gluten-free) trên sản phẩm. Thông báo này đang trong giai đoạn lấy ý kiến công khai đến ngày 17 tháng 10 năm 2026.

Đây là tin đáng chú ý với các quán ăn, quán cà phê có phục vụ khách theo chế độ ăn không gluten hoặc có thực đơn ghi chú thành phần dị ứng, vì nó cho thấy xu hướng các cơ quan quản lý trên thế giới đang quy định rất cụ thể về ngưỡng hàm lượng, không chấp nhận việc ghi nhãn cảm tính hay quảng cáo mơ hồ.

GCC quy định ngưỡng gluten cụ thể như thế nào?

Theo văn bản của Cơ quan Tiêu chuẩn hóa Qatar đại diện công bố, sản phẩm chỉ được ghi nhãn "gluten-free" khi hàm lượng gluten khi đến tay người tiêu dùng không vượt quá 20 mg/kg, đồng thời không được chứa bất kỳ dạng nào của lúa mì (kể cả các giống như lúa mì durum, spelt, Khorasan/Kamut), lúa mạch đen, lúa mạch hoặc yến mạch, hay các giống lai của chúng - trừ khi đã qua xử lý đặc biệt để loại bỏ gluten và vẫn đảm bảo ngưỡng 20 mg/kg. Một nhóm nhãn riêng là "giảm gluten" hoặc "gluten rất thấp" được áp dụng cho sản phẩm có hàm lượng gluten trên 20 mg/kg nhưng không quá 100 mg/kg; sản phẩm vượt quá 100 mg/kg thì không được dùng bất kỳ cách gọi nào liên quan đến gluten trên nhãn.

Ngưỡng hàm lượng gluten	Cách ghi nhãn được phép
Không quá 20 mg/kg	"Không chứa gluten" (gluten-free)
Trên 20 mg/kg đến 100 mg/kg	"Giảm gluten" hoặc "gluten rất thấp"
Trên 100 mg/kg	Không được ghi nhãn liên quan đến gluten

Quy định cũng yêu cầu chữ "gluten-free" trên nhãn phải đi kèm bản dịch tiếng Ả Rập tương ứng, và với các sản phẩm thay thế cho thực phẩm thông thường (đặc biệt là bánh mì), nhà sản xuất phải đảm bảo sản phẩm không chứa gluten vẫn cung cấp lượng vitamin và khoáng chất tương đương thực phẩm gốc, đồng thời phải được sản xuất theo quy trình thực hành sản xuất tốt (GMP) để tránh nhiễm chéo gluten.

Vì sao GCC còn siết cả quy định ghi nhãn dị ứng thực phẩm trên nền tảng giao hàng?

Trước đó, vào tháng 8 năm nay, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa vùng Vịnh (GSO) cũng công bố bản dịch tiếng Anh của bộ quy định về công bố chất gây dị ứng trên nhãn thực phẩm đóng gói sẵn, vốn được ban hành bằng tiếng Ả Rập từ tháng 4 năm trước. Quy định yêu cầu ghi rõ chất gây dị ứng bằng cả tiếng Ả Rập và tiếng Anh, đồng thời bổ sung một điểm đáng chú ý: các sàn thương mại điện tử và nền tảng giao đồ ăn phải hiển thị rõ thông tin chất gây dị ứng ngay trên màn hình, để khách hàng nhìn thấy trước khi hoàn tất đơn đặt hàng. Việc công bố bản dịch tiếng Anh song song với siết chặt quy định gluten-free cho thấy GCC đang chủ động ngăn doanh nghiệp viện lý do rào cản ngôn ngữ hoặc thiếu hiểu biết để né tránh tuân thủ.

Gợi ý gì cho quán ăn, quán cà phê tại Việt Nam có món "không gluten" hoặc ghi chú dị ứng trên thực đơn?

Việt Nam hiện chưa có một ngưỡng định lượng cụ thể cho nhãn "không chứa gluten" tương tự GCC được nêu trong nguồn tin này, nên bài viết không so sánh trực tiếp với một văn bản pháp luật cụ thể của Việt Nam. Tuy nhiên, cách tiếp cận của GCC là một tín hiệu đáng tham khảo cho quán ăn có thực đơn ghi "không gluten", "dành cho người dị ứng", hoặc quảng cáo món ăn phù hợp cho một số nhóm khách đặc biệt: nếu không kiểm soát được quy trình chế biến, nguyên liệu và nguy cơ nhiễm chéo trong bếp, những ghi chú này có thể trở thành lời cam kết vượt quá khả năng thực tế của quán, tiềm ẩn rủi ro tranh chấp nếu khách bị phản ứng dị ứng sau khi dùng bữa.

Việc cần rà soát và chuẩn bị cho chủ quán

• Rà soát lại các ghi chú trên thực đơn liên quan đến "không gluten", "phù hợp người ăn kiêng", "không chứa [tên chất gây dị ứng]" xem có phản ánh đúng thực tế nguyên liệu và quy trình chế biến hay không.
• Với các món quảng cáo là dành cho người dị ứng hoặc không chứa một thành phần cụ thể, cần có quy trình bếp riêng hoặc kiểm soát nhiễm chéo tương ứng, không chỉ ghi chú trên giấy.
• Khi bán qua các nền tảng giao đồ ăn, nên chủ động hiển thị đầy đủ thông tin thành phần, chất gây dị ứng chính (nếu có) trong phần mô tả món, để khách chủ động lựa chọn trước khi đặt hàng.
• Với các cam kết liên quan đến sức khỏe, dị ứng thực phẩm trên thực đơn hoặc kênh quảng cáo, nên tham vấn luật sư hoặc chuyên gia an toàn thực phẩm để đánh giá mức độ rủi ro pháp lý nếu xảy ra sự cố với khách hàng.

Kết luận

Quy định mới của GCC cho thấy xu hướng quản lý toàn cầu đang đi theo hướng định lượng hóa các cam kết trên nhãn thực phẩm, thay vì chấp nhận những tuyên bố chung chung; đây là lời nhắc hữu ích để quán ăn tại Việt Nam nhìn lại các ghi chú về gluten hay dị ứng trên thực đơn của mình, đảm bảo phản ánh đúng thực tế thay vì chỉ là một câu quảng cáo.

Thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý.

Nguồn tham khảo: FoodNavigator-Asia